معرفی انواع بتن و آشنایی با آن‌ها

به هر طرف نگاه ­کنید، تقریبا همه‌­جا متوجه اثری از بتن ها خواهید­شد؛ ساختمان‌­ها، پل‌­ها، دیوار­ها، استخر­ها و راه­‌ها همگی وابسته به یک قطعه­‌ی مصنوع انسانی با فرمول ساخت ساده‌­ای هستند. با دنا برش همراه باشید.

یک قطعه بتن از چه اجزایی ساخته­‌شده­‌ است؟

بتن ترکیبی از سیمان، آب و سنگ­دانه‌­های درشت است که با ترکیب این مواد با هم‌دیگر و با گذشت زمان، ساختار محکم بتنی را پدید می‌­آورند. مقدار آب و سیمان مصرفی در تهیه­‌ی بتن بر استحکام، ماندگاری، پایداری در برابر گرما و تابش و کارایی آن تاثیرگذار است. ترکیب تهیه شده کاربرد زیادی دارد و با ریختن آن در قالب­‌های متفاوت مانند دایره­‌ و چهار­گوشه، به اشکال مختلفی در ­می­‌آید. بلوک‌ها در سه نوع عادی، استاندارد و با پایداری بالا ساخته می شوند که تفاوت آن­‌ها در مقاومت و نحوه استفاده است و قبل از اقدام به برش بتن باید از نوع و نحوه به کار رفتن آن آگاهی داشته باشیم.

چگونه یک بتن ساخته می‌شود؟

در قدم اول فارغ از برنامه‌­ای که در استفاده از آن دارید، باید ترکیب مناسبی از مواد برای کسب بهترین کیفیت را با هم مخلوط کنید. دو ترکیب متفاوت در ساخت بتن وجود دارد:
  1. ترکیب عادی: این ترکیب در ساختار­های معمولی از جمله ساختمان­‌های مسکونی استفاده می­‌شود. برای ساخت این بتن ها از نسبت 1:2:4 استفاده می‌شود که به ترتیب نسبت سیمان، شن و سنگدانه ­های مورد نیاز را نشان می­‌دهد.
  2. ترکیب طراحی شده: بعد از انجام تست‌های آزمایشگاهی، بهترین نسبت ترکیب مواد در ساخت بتن مورد نیاز، تعیین می‌شود. با توجه به میزان مقاومت بتن، مواد را با نسبتی معین با هم ترکیب می‌کنند.

فرایند ترکیب مواد به صورت دستی و ماشینی انجام می­گیرد؛

  1. دستی: مواد مورد نیاز را روی یک سطح مسطح قرار داده و سپس کارگران آب را به آن اضافه می­‌کنند و سیمان را با ابزار خاصی هم می‌­زنند.
  2. دستگاه: در این روش، از دستگاه­‌های مختلفی می­‌توان استفاده کرد. مواد را داخل دستگاه ریخته و سپس هم‌زده می‌شود.
البته فراموش نکنیم طرز هم­‌زدن، باید مطابق با مقدار مواد و کیفیت بلوک مورد نظرمان باشد.
انواع بتن و آشنایی با آن ها

انواع بتن:

انواع متعددی از بتن‌ها وجود دارند که بعضی از آن­ها دارای کاربرد یکسانی هستند. بسته به هدفی که دارید، باید بهترین نوع بتن را انتخاب کنید.
 
  • بتن با مقاوت نرمال

این نوع بتن همه مواد پایه را دارد؛ بتن، شن و سنگدانه که با نسبت 1:2:4 ترکیب می‌شوند. حدود سی تا نود دقیقه برای تهیه این بتن وقت نیاز دارید، البته شرایط آب‌وهوایی محل و ویژگی سیمان در مقدار آن تاثیر­گذار است. نتیجه­‌ی کار، تهیه یک بتن با مقاومت نرمال می‌­باشد.

از این نوع بتن در ساخت ساختمان­‌ها و سطح جاده­‌ها و پیاده‌­رو­ها استفاده می‌­شود، در واقع این گروه مقاومت کششی بالایی ندارند. به دلیل دوام پایین در مقابل فشار­های ناشی از طوفان یا ارتعاش، گزینه­‌ی خوبی در ساخت بسیاری از سازه‌­ها محسوب نمی‌­شوند.

  • بتن ساده یا معمولی

برای ساخت بتن معمولی از نسبت رایج 1:2:4 که به ترتیب سیمان، شن و سنگدانه­ است، استفاده می­‌شود. از این بتن ها در ساخت سازه­‌هایی بهره بگیرید که مقاومت کششی بالایی نیاز ندارند و همان چالشی که در مورد بلوک نرمال ذکر شد، در این مورد هم صدق می­‌کند؛ عدم مقاومت عالی در مقابل طوفان و لرزش. بتن ساده در ساخت سدها گزینه­‌ی مطلوبی هستند. ماندگاری و طول عمر این گروه بسیار راضی کننده است.

  • بتون آرمه

این فرم بتن به طور گسترده در صنعت و ساختمان های مدرن استفاده می­‌شود. مقاومت این بتن‌ها با قرار دادن سیم‌­ها، میلگردهای فولادی یا کابل­‌های مخصوصی تقویت شده‌است، اخیرا برای تقویت این بتن از فیبرهای پلیمری استفاده می­‌کنند.

عناصر کمکی بتون آرمه (میلگرد‌ها و کابل‌های درون بتن) مقاومت کششی بتون را افزایش و بدنه‌ی بتن، فشار تراکمی وارده را خنثی می‌کند؛ این دو با هم دیگر یک ساختار مستحکم در برابر بسیاری از نیروهای وارد بر بتن را ایجاد می‌کند.

بتون آرمه در قرن نوزده اختراع و تحول عظیمی در صنعت ساخت‌وساز به‌وجود آورد. ساختمان‌ها، پل‌‌ها و بستر مستحکم جاده‌ها از دستاورد‌های این بتن می‌باشد.

  • بتن پیش تنیده

در بسیاری از نقشه­‌های بتنی، استفاده از بتن‌های پیش‌تنیده سهم قابل‌توجهی را به خود اختصاص داده‌اند. در ساخت این گروه از تکنیک مخصوصی کمک گرفته می‌­شود و مانند بتن­‌های آرمه، شامل میل­گرد و رباط‎‌ می‌باشند.

بتن‌ها به مکان مورد نظر حمل شده و پس از قرارگیری در محل، میلگردها در انتهای هر قسمت تعبیه می‌شود که این عمل تراکم قسمت مربوطه را بالا می‌برد. در واقع انجام این پروسه، قدرت مقاومت کششی قسمت‌های پایین‌تر بتن را افزایش می‌دهد. اجزای این بتن‌ها را در محل کنار هم قرار داده و تکمیل می‌کنند. بتن‌های پیش تنیده در ساخت پل‌‌ها و سقف ها کاربرد دارند.

  • بتن پیش ساخته

این بتن­‌ها مطابق با مشخصه‌­های دقیقی که دارند، ساخته و درون قالب ریخته می­‌شوند و سپس قطعه­‌های بتن پیش ساخته به محل مورد نظر منتقل و گردآوری می شوند. شاید زمانی که در جاده‌­ها در حال رانندگی هستید، آن‌ها را در حال انتقال به ساختمان‌ها ببینید.

بتن‌­های پیش ساخته معمولا به عنوان بلوک­‌های بتنی، دیوارهای پیش ساخته، یونیت­‌های پله و پایه به کار می­‌روند. قطعه‌های این بتن‌ را به سرعت می‌توان سرهم کرد که یکی از مزیت‌های بزرگ آن است. کیفیت بالای این بتن‌ها به علت ساخت مکانیزه از دیگر نقاط مثبت بتن پیش‌ساخته می‌باشد.

  • بتن سبک

چگالی بتن‌­های سبک کم­تر از 1920 کیلوگرم بر مترمکعب است. این بتن‌­ها از مصالح سنگی سبک تشکیل شده‌­اند که مصالح تراکم آن‌ها را بالا برده‌است. از مصالح سنگیی استفاده‌شده در این بتن‌ها می‌توان به مصالح طبیعی از جمله اسکوریا یا پومیس و مواد مصنوعی مانند رس، ورمیکولیت و پرلیت اشاره کرد. از ویژگی‌های مهم این بتن‌ها، رسانندگی گرمایی پایین آن‌ها می‌باشد.

استفاده‌ی رایج بتن‌های سبک در ساخت طبقات پل‌ها و بلوک‌های ساختمانی است. این بتن‌ها برای محافظت از سازه‌های فولادی نیز به کار برده‌ می‌شوند.

معرفی انواع بتن
  • بتن‌ چگال (چگالی بالا)

بتن‌های چگال کاربرد منحصربه‌فردی دارند. این بتن‌ها اغلب در ساختار تجهیزات راکتور‌های انرژی اتمی استفاده می‌شوند. ذرات سنگین موجود در این بتن‌ها، مقاومت رادیواکتیوی سازه‌ها را افزایش می‌دهند.

در ساخت بتن‌های چگال از سنگ‌های خرد‌شده استفاده می‌شود و یکی از این ذزات، باریتین می‌باشد. باریتین بیشترین ذره‌ی استفاده‌شده در این بتن‌ها می‌باشد و یک ماده‌ی بی‌رنگ یا سفید است که از باریم سولفات تشکیل شده ‌است.

  • بتن هوادهی شده

گروهی از بتن‌ها دارای میلیارد‌ها فضای هوایی در یک فوت مکعب می‌باشند. این پاکت‌های کوچک هوایی فشار داخلی بتن را خنثی کرده و فضای مناسبی جهت انبساط آب زمان کاهش شدید دما فراهم می‌کنند.

با افزودن مواد کف زای مناسب مانند الکل‌ها، رزین‌ها و اسید‌های چرب حین ساخت، این بتن‌ها هوادهی می‌شوند و این عمل به وسیله‌ی نظارت‌های دقیق مهندسی‌شده انجام می‌شود و 3 تا 6 درصد حجم بتن از هوا اشباع می‌شود. بتن هوادهی‌شده در مناطق بسیار سرد که با یخ‌زدن آب محیط همراه است، زیاد مشاهده می‌شود.

  • بتن‌ زینتی

بتن‌های زینتی با دیگر بتن‌ها ترکیب و جذابیت ظاهری خاصی به محیط می‌بخشند. این بتن‌ها در فرایند آماده‌سازی، مراحل زیادی را طی می‌کنند؛ قالب گیری، رنگ‌آمیزی، براق سازی، تیزاب‌‌کاری و افزودن نقوش زینی از جمله این مراحل است.

بتن‌های زینتی شخصیت خاصی به پروژه‌ی شما می‌بخشند، اگر قصد ساخت سازه‌های بی روحی مانند استخر را دارید، بد نیست به این بتن‌ها هم کمی فکر کنید!

  • بتن‌ نفوذپذیر

یکی از رایج‌ترین انواع بتن که در ساخت راه‌ها و پیاده‌رو‌ها استفاده می‌شود، بتن‌های نفوذپذیر می‌باشند. هدف از ساخت این بتن‌ها حل مشکل جذب آب در مسیر آبراهه‌ها توسط بتن‌ها می‌باشد. عدم جذب آب در بتن‌های نفوذپذیر مزیت‌های فراوانی از جمله جلوگیری از آّب‌گرفتگی‌ و کاهش حجم فاضلاب و انباشتگی برف در راه‌ها را به دنبال دارد.

بتن‌های نفوذپذیر از ترکیب سیمان، آب و سنگدانه‌های درشت تشکیل شده‌اند. مطلب قابل توجه، عدم استفاده از شن در این نوع بتن‌ها می‌باشد که این امر، تخلخل و نفوذپذیری بتن را افزایش داده و حرکت آب از لایه‌های بتنی را تسهیل می‌کند. بعضی از انواع این بتن‌ها قادر به عبور حجم قابل‌توجهی آب در دقیقه می‌باشند.

  • بتن پمپی

در طبقات بالاتر یک آسمان خراش از چه نوع بتنی استفاده می‌­شود؟

بله، بتن‌های پمپی. راز استفاده آن­‌ها در این شرایط، ویژگی منحصربه‌فرد این بتن‌ها در انتقال راحت با لوله به قسمت­‌های بالاتر است. این لوله­‌ها انعطاف پذیر و مانند یک شیلنگ محکم هستند که بتن را به محل کار منتقل می­‌کنند.

از بتن­‌های پمپی در پروژه‌های شهری مانند ساخت پل، راه و در مواردی هم‌چون ساخت استخرها می‌توان بهره برد. بتن‌های پمپی یک راه مطمئن، به‌صرفه و اقتصادی و اغلب اوقات تنها انتخاب برای تکمیل ساخت بعضی محل‌ها می‌باشند. در ساخت این بتن‌ها معمولا مصالح مطلوبی استفاده می‌شود؛ هرچه کیفیت مصالح به‌کاربرده در تولید این بتن‌‌ها بهتر باشد، فرایند انتقال آن‌ها به ارتفاعات بالاتر راحت‌تر می‌باشد.

مقاله آشنایی با انواع مختلف بتن
  • بتن آسفالت

آسفالت یا روکش بتنی جاده شکلی از بتن رایج مورد استفاده در راه­‌ها، باند فرودگاه‌­ها، بزرگراه­‌ها، پارکینگ‌­ها و پیاده‌­رو­ها می­‌باشد. آسفالت در حقیقت ترکیبی از مواد معدنی فشرده شده­‌ی سیاه و متشکل از هیدروکربن‌­هایی به نام بیتومین (قیر) است.

همگام با رشد صنعت اتومبیل، تمایل استفاده از آسفالت هم رشد پیدا کرد. از ویژگی‌های مهم آسفالت می‌توان به طول عمر بالا، سرنبودن، مقاوت در برابر فرسودگی و نفوذپذیری مناسب نسبت به آب اشاره کرد. در ساخت آسفالت می‌توان از ترکیبات متفاوتی استفاده کرد که هرکدام برای موارد خاصی مطلوب هستند.

  • بتن پاشیده

بتن پاشیده از سایر بتن­‌هایی که تا به حال ذکر شد، متفاوت­ر است. این بتن­‌ها با افشانک مخصوصی روی یک سازه یا قالب بتنی پرتاب می­‌شوند. به علت نیاز این فرایند به فشار هوای بالا، پروسه­‌های متراکم سازی مواد همزمان با جایگذاری آن­ها انجام می‌شود.

بتن پاشیده در تعمیر چوب­‌های آسیب‌­دیده و ترمیم ساختار بتنی و فولادی انجام می‌­شود و معمولا زمانی که دسترسی به محل مورد نظر سخت، غیرممکن و یا به صرفه نباشد، از بتن پاشیده استفاده می‌­شود.